Boyun Düzleşmesi Nedir? Önemli midir?

Boyun düzleşmesi, röntgen veya manyetik rezonans (MR) raporlarında sık karşılaşılan ifadelerden biridir. Bu ifadeyi gören kişiler, boyun omurgalarında ciddi ve kalıcı bir bozukluk olduğunu düşünebilir. Ancak bilimsel çalışmalar, boyun düzleşmesinin tek başına bir hastalık olmadığını ve her zaman ağrıya neden olmadığını gösteriyor.

Kısacası, raporda yalnızca “servikal lordozda düzleşme” yazması çoğu zaman endişe edilecek bir durum değildir. Önemli olan kişinin şikâyetleri, fizik muayene bulguları ve görüntülemede düzleşmeye eşlik eden diğer değişikliklerdir.

Boyun düzleşmesi ne demektir?

Boyun omurgası yandan bakıldığında hafifçe öne doğru kıvrılan doğal bir eğriye sahiptir. Bu eğriye “servikal lordoz” adı verilir.

Röntgen veya MR görüntüsünde bu doğal eğrinin azalmış görünmesine “servikal lordoz kaybı” ya da günlük kullanımdaki adıyla “boyun düzleşmesi” denir. Eğrinin ters yöne dönmesi ise “servikal kifoz” olarak tanımlanabilir.

Ancak burada önemli bir ayrım yapmak gerekir: Boyun düzleşmesi çoğunlukla bir görüntüleme bulgusudur; tek başına bir tanı değildir.

Boyun düzleşmesi sağlıklı kişilerde de görülür mü?

Evet. Üstelik düşündüğümüzden daha sık görülür.

Guo ve arkadaşlarının 21 çalışmayı ve 15.364 şikâyeti olmayan kişiyi kapsayan meta-analizinde, katılımcıların yaklaşık %64’ünde lordotik boyun eğrisi saptandı. Geri kalan yaklaşık %36’lık grupta ise düz, kifotik veya farklı biçimde bir boyun eğrisi bulunuyordu. Araştırmacılar, boyun eğrisinin derecesi bakımından şikâyeti olan ve olmayan kişiler arasında anlamlı bir fark bulamadı.[1]

Toplumdan 762 gönüllünün incelendiği başka bir çalışmada da lordotik, düz ve kifotik boyun yapısına sahip kişiler arasında boyun ağrısı ve omuz çevresi sertliği açısından anlamlı fark saptanmadı.[2]

Bu sonuçlar, boyun düzleşmesinin ağrısı olmayan kişilerde de görülebilen anatomik ve postürel bir çeşitlilik olabileceğini gösteriyor.

Boyun düzleşmesi boyun ağrısına neden olur mu?

Boyun düzleşmesi ile boyun ağrısı arasındaki ilişki sanıldığı kadar basit değildir.

Bazı küçük ve kesitsel çalışmalar, boyun düzleşmesi bulunan kişilerde kas aktivasyonu, kas yorgunluğu ve ağrı düzeylerinin farklı olabileceğini gösteriyor.[3] Ancak bu çalışmalar neden-sonuç ilişkisini açıklayamıyor.

Başka bir ifadeyle:

• Boyun düzleşmesi kasların çalışma biçimini değiştirebilir.
• Boyun ağrısı ve kas fonksiyonundaki değişiklikler boyun eğrisini etkileyebilir.
• Ağrı ve düzleşme birbirinden bağımsız olarak da ortaya çıkabilir.
• Çekim sırasındaki duruş, görüntüdeki eğriyi değiştirebilir.

Grob ve arkadaşlarının 45 yaş üzerindeki 107 kişiyi incelediği çalışmada, servikal eğri ile ağrının varlığı, şiddeti, süresi, kola yayılması ve kişinin yaşadığı fonksiyon kaybı arasında anlamlı ilişki bulunmadı.[4]

2025 yılında yayımlanan ve boyun ağrısı bulunan 255 hastayı kapsayan başka bir çalışmada da yalnızca boyun ağrısı olan, ağrısı kola yayılan ve radikülopati veya miyelopati bulguları bulunan gruplar arasında lordoz derecesi bakımından anlamlı fark saptanmadı.[5]

Bu nedenle yalnızca boyun eğrisine bakarak kişinin ne kadar ağrısı olduğunu, ağrının nedenini veya sinir etkilenmesi bulunup bulunmadığını söylemek mümkün değildir.

Boyun düzleşmesi kas spazmı anlamına mı gelir?

Boyun düzleşmesinin kas spazmından kaynaklandığı sık tekrarlanan bir bilgidir. Ancak bilimsel kanıtlar bu görüşü kesin olarak desteklemiyor.

Helliwell ve arkadaşlarının çalışmasında, düz servikal omurga görünümünün boyun ağrısına bağlı kas spazmını gösterdiği hipotezi doğrulanmadı.[6]

Dolayısıyla bir görüntüleme raporunda “lordozda düzleşme” yazması, kişinin kaslarında mutlaka spazm bulunduğu anlamına gelmez. Kas gerginliği ve ağrı aynı kişide bulunabilir; fakat bunları yalnızca röntgen veya MR görüntüsünden belirlemek doğru değildir.

Çekim sırasındaki duruş sonucu etkiler mi?

Evet. Boyun eğrisi sabit ve değişmez bir yapı değildir. Başın, gövdenin ve kolların pozisyonu görüntüde ölçülen açıyı etkileyebilir.

2025 tarihli sistematik derlemede, çekim sırasındaki vücut pozisyonunun servikal omurga ölçümlerinde 1 ile 16,6 derece arasında değişikliğe yol açabildiği gösterildi.[7]

Bu nedenle:

• Ayakta ve yatarak yapılan çekimler farklı sonuç verebilir.
• Başın hafif öne veya arkaya alınması lordoz ölçümünü değiştirebilir.
• Kolların konumu ve gövde duruşu servikal hizalanmayı etkileyebilir.
• Farklı ölçüm yöntemleri farklı açı değerleri oluşturabilir.

Tek bir görüntüde görülen düzleşmeyi kalıcı bir şekil bozukluğu olarak değerlendirmek bu nedenle yanıltıcı olabilir.

Boyun düzleşmesi ne zaman önemli olabilir?

Boyun düzleşmesinin kendisinden çok, ona eşlik eden klinik ve radyolojik bulgular önemlidir.

Aşağıdaki durumlarda ayrıntılı değerlendirme gerekir:

• Boyundan kola veya ele yayılan ağrı
• Kolda ya da elde giderek artan uyuşma
• El veya kol kaslarında kuvvet kaybı
• Düğme ilikleme, yazı yazma veya küçük nesneleri tutmada zorlanma
• Yürümede dengesizlik, sık takılma veya düşme
• Her iki elde birden uyuşma
• Yeni başlayan idrar veya dışkı kontrol problemi
• Şiddetli travma sonrasında başlayan boyun ağrısı
• Ateş, açıklanamayan kilo kaybı veya bilinen kanser öyküsü
• Görüntüleme raporunda omurilik basısı, miyelomalazi, ciddi kanal darlığı, kırık veya instabilite belirtilmesi

Özellikle el becerisinde azalma, yürüme bozukluğu ve ilerleyen kuvvet kaybı, omurilik etkilenmesi açısından önem taşır. Bu belirtiler varsa yalnızca “düzleşme” üzerine odaklanmadan nörolojik değerlendirme yapılmalıdır.

Her boyun düzleşmesini düzeltmek gerekir mi?

Tedavinin temel amacı röntgendeki açıyı değiştirmek değil; kişinin ağrısını azaltmak, hareketini geliştirmek ve günlük yaşamındaki işlevini artırmaktır.

2024 yılında yayımlanan randomize kontrollü bir çalışmada, kronik boyun ağrısı ve servikal lordoz kaybı bulunan 70 genç yetişkin incelendi. Servikal ekstansör kaslara yönelik uzun süreli kuvvetlendirme programı; ağrı, boyun fonksiyonu ve hareket açıklığında germe egzersizlerinden daha fazla gelişme sağladı. Buna karşılık boyun lordozunun yeniden oluşması bakımından gruplar arasındaki fark istatistiksel olarak anlamlı değildi.[8]

Bu bulgu önemlidir: Kişinin ağrısı ve fonksiyonu, boyun eğrisi tamamen “normalleşmeden” de iyileşebilir.

Bu nedenle tedavi planında şu alanlara odaklanmak daha doğru olur:

• Boyun ve kürek kemiği çevresi kaslarının kuvvet ve dayanıklılığı
• Boyun hareket açıklığı
• Derin boyun kaslarının motor kontrolü
• Omuz ve sırt bölgesinin hareketliliği
• Günlük aktivitelerde yüklenme alışkanlıkları
• Uzun süre aynı pozisyonda kalma
• Uyku, fiziksel aktivite ve stres düzeyi
• Kişinin ağrıya ilişkin korkuları ve hareketten kaçınma davranışı

Egzersiz, hasta eğitimi ve gerekli durumlarda manuel terapiyi içeren kişiye özel programlar boyun ağrısında yarar sağlayabilir. Ancak tedavinin başarısı yalnızca yeni bir röntgende lordoz açısının artmasıyla ölçülmemelidir.[9]

Fizyoterapistler için klinik not

Basit C2–C7 lordoz kaybı ile gerçek servikal sagittal denge bozukluğunu birbirinden ayırmak gerekir.

Güncel çalışmalar; C2–C7 sagittal vertikal aks, T1 eğimi, T1 eğimi–servikal lordoz uyumsuzluğu ve başın gövdeye göre konumu gibi daha kapsamlı parametrelerin özellikle servikal deformite, dejeneratif miyelopati ve cerrahi planlama süreçlerinde klinik sonuçlarla ilişkili olabileceğini gösteriyor.

C2–C7 sagittal vertikal aksın 40 mm’den, T1 eğimi–servikal lordoz uyumsuzluğunun ise 15–20 dereceden fazla olması bazı klinik ve cerrahi gruplarda daha düşük yaşam kalitesi ve daha fazla engellilikle ilişkilendirilmiştir.[10]

Ancak bu değerler, görüntüleme raporunda tek başına yazan “servikal lordozda düzleşme” ifadesiyle eş anlamlı değildir. Ayrıca bu eşiklerin önemli bölümü cerrahi veya belirgin deformitesi bulunan hasta gruplarından elde edilmiştir. Bu nedenle genel toplumda doğrudan tanı veya tedavi eşiği olarak kullanılmaları uygun değildir.

Fizyoterapi değerlendirmesinde görüntüleme bulguları şu verilerle birlikte yorumlanmalıdır:

• Semptomların dağılımı ve irritabilitesi
• Nörolojik muayene
• Servikal ve torakal hareketlilik
• Kas kuvveti ve dayanıklılığı
• Skapulotorasik kontrol
• İş ve günlük yaşam yükleri
• Psikososyal etkenler
• Hastanın fonksiyonel hedefleri

Sonuç

Boyun düzleşmesi tek başına ciddi bir hastalık, kalıcı hasar veya kaçınılmaz şekilde ilerleyecek bir problem anlamına gelmez. Ağrısı olmayan kişilerde de görülebilir ve çekim sırasındaki pozisyondan etkilenebilir.

Bu nedenle yalnızca görüntüleme raporundaki “boyun düzleşmesi” ifadesine bakarak tedavi kararı verilmemelidir. Asıl değerlendirilmesi gereken; kişinin ağrısı, hareket kabiliyeti, kas fonksiyonu, nörolojik bulguları ve görüntülemede eşlik eden diğer değişikliklerdir.

Boyun ağrınız kola yayılıyor, kuvvet kaybına neden oluyor veya el beceriniz ile yürümenizi etkiliyorsa bir hekim ve fizyoterapist tarafından değerlendirilmeniz gerekir.

Bu yazı genel bilgilendirme amacı taşır. Kişisel tanı ve tedavi için klinik değerlendirme gereklidir.

Servikal eğrinin görüntüdeki biçimi ile günlük mekanik yüklenme aynı şey değildir. Bu ayrımı tamamlamak için ekran ve cep telefonu kullanımının boyun ağrısıyla ilişkisi ayrıca incelenebilir.

Kaynaklar

1. Guo GM, Li J, Diao QX, et al. Cervical lordosis in asymptomatic individuals: a meta-analysis. Journal of Orthopaedic Surgery and Research. 2018;13:147. https://doi.org/10.1186/s13018-018-0854-6
2. Kumagai G, Ono A, Numasawa T, et al. Association between roentgenographic findings of the cervical spine and neck symptoms in a Japanese community population. Journal of Orthopaedic Science. 2014;19(3):390–397. https://doi.org/10.1007/s00776-014-0549-8
3. Lim J, Lee D, Kim S, Lee S, Ryu JS. Analysis of abnormal muscle activities in patients with loss of cervical lordosis: a cross-sectional study. BMC Musculoskeletal Disorders. 2023;24:666. https://doi.org/10.1186/s12891-023-06782-3
4. Grob D, Frauenfelder H, Mannion AF. The association between cervical spine curvature and neck pain. European Spine Journal. 2007;16(5):669–678. https://doi.org/10.1007/s00586-006-0254-1
5. Singh S, Daksh V, Parakh NK, Singh VP. Alterations of cervical lordosis in neck pain patients. Journal of Orthopaedic Case Reports. 2025;15(10):266–273. https://doi.org/10.13107/jocr.2025.v15.i10.6232
6. Helliwell PS, Evans PF, Wright V. The straight cervical spine: does it indicate muscle spasm? Journal of Bone and Joint Surgery British Volume. 1994;76(1):103–106. https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/8300650/
7. van Santbrink E, Schuermans V, van de Goor A, et al. The influence of body posture on cervical alignment measured in the sagittal plane on conventional radiographs: a systematic review. The Spine Journal. 2025;25(8):1751–1761. https://doi.org/10.1016/j.spinee.2025.01.037
8. Zhang Y, Lin W, Yi M, et al. Effect of long-term cervical extensor exercise program on functional disability, pain intensity, range of motion, cervical muscle mass, and cervical curvature in young adults with chronic non-specific neck pain: a randomized controlled trial. Journal of Orthopaedic Surgery and Research. 2024;19:9. https://doi.org/10.1186/s13018-023-04487-w
9. Chacko N, Gross AR, Miller J, et al. Manual therapy with exercise for neck pain. Cochrane Database of Systematic Reviews. 2025;12. https://doi.org/10.1002/14651858.CD011225.pub2
10. Ferraz VR, Goulart CR, Mattei TA. A systematic review and meta-analysis of sagittal cervical spine parameters: normative values, correlation with quality of life, and biomechanical modeling. North American Spine Society Journal. 2026;25:100819. https://doi.org/10.1016/j.xnsj.2025.100819